Drewniane wiązary dachowe to obecnie jedno z najbardziej popularnych rozwiązań w branży budowlanej. Konstrukcje te wykorzystuje się jako główne elementy podporowe w dachach zarówno domów jednorodzinnych, jak i obiektów użytkowych — np. wiat magazynowych, stajni, altan czy garaży. Ich szerokie zastosowanie wynika przede wszystkim z łatwej dostępności materiału, prostoty montażu, a także stosunkowo niskiej ceny. W dalszej części artykułu omówione zostaną najważniejsze kwestie związane z wiązarami dachowymi: ich zalety, budowa, rodzaje oraz wymagania dotyczące drewna.
Kluczowe zalety wiązarów dachowych
Drewniane wiązary dachowe http://wiazary-kratowe.pl pełnią niezwykle ważną rolę konstrukcyjną — odpowiadają za utrzymywanie ciężaru całego dachu łącznie ze wszystkimi elementami, które się na nim znajdują. Ze względu na to, że drewno jest materiałem naturalnym i niezbyt odpornym na bardzo niekorzystne warunki atmosferyczne, konstrukcje te stosuje się głównie w klimacie umiarkowanym, w tym zwłaszcza na terenie Europy i Ameryki Północnej.
Dużym powodzeniem cieszą się zwłaszcza wiązary prefabrykowane, czyli przygotowywane w zakładzie przemysłowym, a następnie dostarczane bezpośrednio na plac budowy. Ich podstawową zaletą jest możliwość błyskawicznego montażu, co pozwala w znacznym stopniu ograniczyć czas niezbędny na stworzenie solidnego dachu — cały proces trwa przeważnie maksymalnie do dwóch dni. Wiązary dachowe posiadają ponadto szereg istotnych atutów:
- Łatwość obróbki — drewno jest surowcem stosunkowo miękkim, więc można dowolnie zmieniać jego kształt i wymiary, a tym samym dopasować konstrukcję do konkretnych potrzeb projektowych.
- Minimalne straty materiału — brak zbędnych elementów dzięki wykorzystaniu na etapie produkcji nowoczesnych programów komputerowych do precyzyjnego cięcia i projektowania.
- Bardzo szerokie zastosowanie — wiązary można z powodzeniem montować nie tylko na budynkach mieszkalnych, ale również na obiektach gospodarczych oraz przemysłowych.
- Duża wytrzymałość — w większości przypadków służą przez wiele lat, szczególnie jeśli zastosowano odpowiedni gatunek drewna, a projekt został idealnie dopasowany do specyfikacji technicznej dachu.
- Niezawodność statyczna — posiadają bardzo trwałe złącza i są wykonane według precyzyjnych obliczeń statycznych, co zapewnia im optymalną stabilność przez cały okres eksploatacji.
- Ekologiczność — drewno jako surowiec odnawialny wpisuje się w zasady zrównoważonego budownictwa, a jego przetwarzanie generuje niższy ślad węglowy niż produkcja stali czy betonu.
Główne elementy pojedynczej konstrukcji wiązara
Prefabrykowane wiązary dachowe z litego drewna składają się z kilku istotnych części. Najważniejszą jest tzw. murłata — belka kładziona na murze danego budynku, która ma zazwyczaj kwadratowy przekrój o wymiarach 15 × 15 cm. Odpowiada ona za przenoszenie obciążeń między murem nośnym a osadzonym na nim dachem. Drugim niezwykle ważnym elementem są krokwie — pochyłe belki stanowiące oparcie dla płatew, mocowane do całości z użyciem jętek. Ich liczba jest zawsze uzależniona od rozmiaru dachu, a także stopnia jego spadzistości i przewidywanego obciążenia.
Dużą rolę odgrywają także wspomniane już płatwie — kalenicowe, stropowe oraz pośrednie. Są to poziome belki, których zadaniem jest przenoszenie obciążenia między całym pokryciem dachowym a poszczególnymi krokwiami. Wiązary dachowe składają się ponadto z następujących elementów:
- Kleszcze — specjalne elementy łączące wszystkie części drewniane w jedną spójną całość.
- Zastrzał — ukośna belka usztywniająca pionowe i poziome części dachu, zapewniająca odporność na parcie wiatru.
- Wieniec — element stanowiący idealne podparcie dla całej konstrukcji wiązara.
- Jętki — poziome belki łączące przeciwległe krokwie, zwiększające sztywność układu.
W zależności od rozpiętości dachu i zastosowanych komponentów wyróżniamy wiązary krokwiowe, jętkowe, płatwiowo-kleszczowe, wieszakowe i kratownicowe. Każdy z tych typów ma swoje specyficzne zastosowanie i właściwości nośne. Obecnie najbardziej popularne są wiązary płatwiowo-kleszczowe, cenione za dobrą nośność i wszechstronność zastosowania.
Pożądane parametry drewna do wiązarów dachowych
Aby wiązary dachowe odznaczały się wysokim poziomem wytrzymałości i stabilności, konieczne jest zastosowanie właściwego rodzaju drewna. Musi być ono zawsze dobrane z uwzględnieniem dokładnych obliczeń dla konkretnego projektu. Podstawowym wymogiem jest stosunkowo niska wilgotność, wynosząca nie więcej niż 23%. Wynika to z faktu, że wykorzystanie mokrego drewna mogłoby skutkować wyginaniem się i odkształcaniem poszczególnych elementów konstrukcyjnych, co w znacznym stopniu zmniejszyłoby żywotność całej więźby dachowej.
Najlepiej sprawdza się drewno pozyskane z drzew iglastych — sosny, świerka, ewentualnie modrzewia lub jodły — ponieważ jest wystarczająco suche, a jednocześnie bardzo odporne na niekorzystne oddziaływania fizyczne. Powinno ono mieścić się w klasach wytrzymałości od C18 do C40 i występować w formie obrzynanej tarcicy. Można też zdecydować się na tarcicę struganą, która charakteryzuje się lepszą jakością powierzchni i łatwiejszą impregnacją.
Niezależnie od gatunku, surowe drewno wymaga dodatkowego suszenia w specjalnie zaprojektowanych komorach. Finalna wilgotność musi bowiem wynosić maksymalnie 12–14%. Komponenty składające się na wiązary dachowe http://www.wiazary-kratowe.pl/technologia/ są poddawane procesowi strugania czterostronnego, którego celem jest wyrównanie powierzchni, nadanie jej pożądanego kształtu i gładkości. Dzięki temu wzrasta odporność na ogień, a owadom i szkodnikom znacznie trudniej dostać się do wnętrza struktury drewna.
